Kịch nói: Mảnh ghép đời sống Việt Nam

Cùng với dòng chảy lịch sử của dân tộc, kịch nói đã trải qua 1 quá trình hình thành và phát triển nhiều thăng trầm nhưng đó là một quá trình liên tục, không đứt gãy. Mặc dù loại hình nghệ thuật này có dấu hiệu chững lại trong vài năm gần đây nhưng Kịch nói vẫn là món ăn tinh thần, 1 mảnh ghép không thể thiếu trong đời sống của người Việt.  

Tiếng nói của người dân 

Từ buổi ban đầu, Sân khấu kịch nói đã trở thành nơi để thể hiện tiếng nói của người dân. Kịch nói chuyển tải thông điệp phê phán thói hư tật xấu của xã hội không khoan nhượng và với tư cách là một diễn đàn chính trị thời đại. Ở đây đã diễn ra cuộc đụng độ giữa các luồng tư tưởng đối lập.  

Và, chính sân khấu là người phán xét công minh cho những tư tưởng mới, sự xuống cấp không thể cứu vãn nổi của những tư tưởng lỗi thời. “Sân khấu là tòa án tối cao để giải quyết các vấn đề quen thuộc của cuộc sống.” Sân khấu cần trả lời những câu hỏi mà thời cuộc đặt ra, đối mặt với những câu hỏi hiện sinh và những câu hỏi xã hội. Những vấn đề cấp bách cần được giải quyết – các ý nghĩ thường trực của những nghệ sĩ sân khấu, của kịch tác gia và của cả công chúng sân khấu.  

Không ít tác phẩm đã được khán giả cổ vũ nhiệt tình chính vì chúng đã phản ánh kịp thời những vấn đề nóng bỏng, đã đề cập tới những băn khoăn của cuộc sống như Hồn Trương Ba da hàng thịt, Ông không phải là bố tôi… cho đến gần đây có Ngôi nhà trên thuyền, Đình cõi âm của Sân khấu Kịch Hồng Vân được công chúng chú ý.  

Bài học về ứng xử, luân thường đạo lý 

Kịch nói không chỉ là 1 hình thức giải trí đơn thuần, giúp đầu óc nghỉ ngơi sau những giờ làm việc căng thẳng. Mà qua các vở kịch khán giả còn phải nghiệm ra được những bài học về cách ứng xử, về luân thường đạo lý ở đời. Đó là sự khác biệt giữa kịch nói và tiểu thuyết ba xu, phim ảnh mì ăn liền. Khán giả phải thực sự trăn trở, suy nghĩ về hướng phát triển, tương lai của vấn đề mà vở kịch nêu ra và đã giải quyết phần nào.  

Khán giả hiện tại không chịu để cho tư tưởng dừng lại, cột chặt ở một vấn đề gì, cho dù đã giải quyết trọn vẹn. Trình độ thẩm mỹ của công chúng luôn nâng cao đã dẫn đến yêu cầu mới về thưởng thức nghệ thuật: sự sâu sắc về tư tưởng và sự đa dạng về sắc thái thẩm mỹ.  

Để đáp ứng được điều này, đòi hỏi Kịch nói phải có sự đổi thay trong hình thức thể hiện, phải có sự nhất quán giữa nội dung và tính hình thức. Trước yêu cầu mới, nghệ thuật phải có cách thức tiếp cận mới mới cuốn hút được công chúng.  

Kịch nói và khán giả 

Nhìn ra Kịch nói thế giới, ta có thể thấy các tác giả nổi tiếng như Chekhov, Pushkin,…đã mở ra khả năng bao quát những hiện thực lớn lao chưa từng thấy của Kịch nói.  

Những thành tựu này chứng tỏ rằng, mỗi khi cuộc sống bước sang 1 thời đại liên tục biến đổi với những sự kiện lịch sử trọng đại, Kịch nói không thể chỉ tập trung vào việc gói gọn tính thời sự vào “những khoảnh khắc càng ngắn càng tốt”, mà phải vượt qua những qui định khắt khe về không gian và thời gian. Người xem có thể thấy mình trong từng nhân vật để cùng khóc, cùng cười, cùng cuốn theo cảm xúc của nhân vật, không còn là bộ phận tách rời mà đã trở thành 1 phần của buổi diễn.  

Tuy nhiên, cần phải đầu tư chăm chút cho loại hình này như thế nào để Kịch nói thực sự là món ăn tinh thần, có thể phát triển mạnh mẽ trong lòng công chúng vẫn còn là 1 câu hỏi bỏ ngỏ. 

Scroll to Top